نخستين تگلرافخانه

 

محل نخستين تگلرافخانه در جنوب خيابان خيام (جليل آباد قديم)، پشت ارگ، روبروي دهنه بازار گلوبندك قرار داشت و بعدها به كنار ميدان توپخانه (سپه) ابتداي خيابان ناصرخسرو از شمال انتقال داده شد. بناي جديد تلگرافخانه در سال 1304 قمري با نظارت عليقلي خان وزير علوم ساخته شد و اكنون تخريب شده است.

اولین تماشا خانه یا سينما

اولین تماشا خانه یا سينما

 

احتمالاً اولين سينمائي كه نام برده شده توسط اردشيرخان ارمني در قسمتي از ساختمان دو طبقه روبروي بانك ملي در خيابان فردوسي در طبقه دوم كه متعلق به وي بود ايجاد گرديد. بليط‌هاي چاپي آن دو قران بود ولي زنان حق ورود به چنين محلي نداشتند. سينما شامل يك سالن نسبتاً بزرگ با دو رديف صندلي بود و براي شروع فيلم، حداقل بيست نفر بايد جمع مي‌شدند. ابتدا يك نفر تار زن و يك نفر هم با دنبك شروع به نواختن آهنگ مي‌كردند و بعد از آن اردشير خان با لهجه فارسي - ارمني موضوع فيلم را شرح مي‌داد. سال چنين نمايشي حدود 1321 قمري تخمين زده شده است

عکس هفته

  خانه مشیرالدوله

عمارت تکیه دولت

يكي از مشهورترين بناهايي كه در زمان ناصرالدين شاه ساخته شد، تكيه دولت بود. محل آن در ضلع جنوب شرقي ارگ قرار داشت و براي احداث آن، قسمتي از محل زندان خانه دولتي، سياه چال (انبار)، گرمابه متروكه، محل عمارت مسكوني ميرزا تقي اميركبير و بعضي از انبارهاي كهنه ضلع جنوبي باغ گلستان به اين امر اختصاص داده شد. بناي تكيه دولت به مباشرت دوستعلي خان معييرالممالك و به عنوان عظيم ترين نمايشخانه با گنجايش بيست هزار نفر و صرف مبلغي معادل يكصد و پنجاه هزار تومان در سال 1285 قمري آغاز شد و اتمام آن 5 سال طول كشيد. اين بناي مدور ارتفاعي حدود يك بناي سه مرتبه را داشت. نماي خارجي آن ار آجر سفيد شده و نماي داخلي كاشي معرق بودو ديوارهاي داخلي با چادر و پرده جدا مي‌گشت. طبقه اول تكيه دولت مخصوص وزيران و حكام و ولايات بود. اتاق مخصوص شاه يكي از غرفه‌هاي بالايي بود كه جلو آن پرده‌اي مشكي آويخته بودند و شبها هم چراغي در آن روشن نمي‌كردند تا شاه بتواند آزادانه صحنه تعزيه را تماشا كند. ناصرالدين شاه مايل بود اين بنا مانند تماشاخانه‌ها و آمفي‌‌تئاترهاي اروپائيان مانند آلبرت هال لندن ساخته شود تا نمايش‌هاي بزرگ در آن برگزار گردد. شروع ساخت تكيه دولت با كمك مهندسين انگليسي صورت گرفت اما ديري نگذشت كه به علت مخالفت، ناصرالدين شاه ناگزير شد آن را به تعزيه خواني اختصاص دهد. در مركز تكيه، سكوي مدوري بود كه از زمين حدود يك متر ارتفاع داشت و دو پله در آن به كار رفته بود. اين سكو با فرشهايي پوشانده و با اشياء مجللي تزئين شده بود و اختصاص به بازيگرها داشت ولي فاقد دكور نمايش بود. راهروهايي از قصر شاهي به تكيه متصل مي‌شد. ابن بنا ابتدا سقف نداشت و تعزيه زير سقف باز انجام مي‌گرفت و مشابه تئاترهاي باستاني يوناني و رومي بود. پس از اتمام بنا، به فكر ايجاد سقف افتادند كه كار بسيار خطيري بود و با دشواري بسيار زيادي انجام گرفت. سقف آن از هشت نيم دايره از چوب كلفت بود و به هنگام اجراي مراسم براي جلوگيري از آفتاب و ريزش برف و باران ، چادري كرباسي بر سقف مي كشيدند اين بنا در سال 1325 شمسي ويران گرديد و به جاي آن شعبه بانك ملي ايران ساخته شد. از رويدادهاي مهم در تكيه دولت، تشكيل نخستين مجلس مؤسسان و عزل احمد شاه و منصوب شدن سردار سپه به رياست حكومت موقتي بود.

برای دیدن تصاویراینجا را کلیک کنید.

مدرسه دارالفنون

مدرسه دارالفنون كه در حقيقت نخستين مدرسه عالي يا پلي‌تكنيك دوران جديد ايران به شمار مي‌آيد، به كوشش ميرزاتقي خان اميركبير وزير نامور عصر ناصرالدين شاه در سال 1266 قمري بنياد نهاده شد. ايجاد دارالفنون را بايد آغاز تحول و دگرگوني تازه‌اي در فرهنگ ايران جديد دانست. دارالفنون در سال 1268 قمري گشايش يافت (روزي كه متأسفانه اميركبير از كار بركنار شده بود و در كاشان به سر مي‌برد). نخستين استادان اين مدرسه را هفت معلم اتريشي تشكيل مي‌دادند و شماري مترجم فارسي زبان از ميان محصلان اعزامي به اروپا (1260 قمري) براي آنها برگزيده شده بودند. دانش آموزاني كه بين شانزده و هيجده سال داشتند، از خانواده‌هاي اشراف زمان براي تحصيل در دارالفنون انتخاب شده بودند كه شمار آنها در ابتدا سي نفر بود و سپس به يكصد و پنجاه تن رسيد. در دوره‌هاي بعد معلمان ايتاليايي، فرانسوي و آلماني نيز براي دارالفنون استخدام شدند. پاره‌اي از معلمان دارالفنون عبارت بودند از : ميسو كرشيش فرانسوي معلم توپخانه و رياضي، دكتر پولاك معلم طب و جراحي، دكتر كلوكه فرانسوي حكيم و معلم طب، مسيو شليمر فرانسوي كه علاوه بر كار طب قصد داشت در تهران بلور هم بسازد. بخش‌هاي تحصيلي دارالفنون عبارت بودند از : دسته‌هاي مختلف نظام، پزشكي، جراحي، داروسازي، كان شناسي، هندسه، فيزيك، شيمي، علوم طبيعي، تاريخ، جغرافيا، نقاشي، موسيقي و زبانهاي خارجي. تحصيل در دارالفنون مجاني بود و حتي به شاگردان لباس ويژه، نهار و خرج تحصيل نيز پرداخت مي‌شد. دارالفنون سرآغاز آشنائي ايرانيان با علوم و فرهنگ جديد به شمار مي رود. روزنامه وقايع اتفاقيه در دارالفنون انتشار يافت. نقشه ساختمان دارالفنون كار ميرزا رضاي مهندس است كه در زمان عباس ميرزا وليعهد فتحعلي شاه براي تحصيل به انگليس رفته بود. چهار طرف حياط مدرسه را پنجاه اتاق احاطه كرده و در برابر آن‌ها ايواني گسترده است. نخستين در ورودي مدرسه به سوي خيابان ارگ بود و درب كنوني كه در خيابان ناصرخسرو است، بعدها ساخته شد.