مدرسه دارالفنون كه در حقيقت نخستين مدرسه عالي يا پلي‌تكنيك دوران جديد ايران به شمار مي‌آيد، به كوشش ميرزاتقي خان اميركبير وزير نامور عصر ناصرالدين شاه در سال 1266 قمري بنياد نهاده شد. ايجاد دارالفنون را بايد آغاز تحول و دگرگوني تازه‌اي در فرهنگ ايران جديد دانست. دارالفنون در سال 1268 قمري گشايش يافت (روزي كه متأسفانه اميركبير از كار بركنار شده بود و در كاشان به سر مي‌برد). نخستين استادان اين مدرسه را هفت معلم اتريشي تشكيل مي‌دادند و شماري مترجم فارسي زبان از ميان محصلان اعزامي به اروپا (1260 قمري) براي آنها برگزيده شده بودند. دانش آموزاني كه بين شانزده و هيجده سال داشتند، از خانواده‌هاي اشراف زمان براي تحصيل در دارالفنون انتخاب شده بودند كه شمار آنها در ابتدا سي نفر بود و سپس به يكصد و پنجاه تن رسيد. در دوره‌هاي بعد معلمان ايتاليايي، فرانسوي و آلماني نيز براي دارالفنون استخدام شدند. پاره‌اي از معلمان دارالفنون عبارت بودند از : ميسو كرشيش فرانسوي معلم توپخانه و رياضي، دكتر پولاك معلم طب و جراحي، دكتر كلوكه فرانسوي حكيم و معلم طب، مسيو شليمر فرانسوي كه علاوه بر كار طب قصد داشت در تهران بلور هم بسازد. بخش‌هاي تحصيلي دارالفنون عبارت بودند از : دسته‌هاي مختلف نظام، پزشكي، جراحي، داروسازي، كان شناسي، هندسه، فيزيك، شيمي، علوم طبيعي، تاريخ، جغرافيا، نقاشي، موسيقي و زبانهاي خارجي. تحصيل در دارالفنون مجاني بود و حتي به شاگردان لباس ويژه، نهار و خرج تحصيل نيز پرداخت مي‌شد. دارالفنون سرآغاز آشنائي ايرانيان با علوم و فرهنگ جديد به شمار مي رود. روزنامه وقايع اتفاقيه در دارالفنون انتشار يافت. نقشه ساختمان دارالفنون كار ميرزا رضاي مهندس است كه در زمان عباس ميرزا وليعهد فتحعلي شاه براي تحصيل به انگليس رفته بود. چهار طرف حياط مدرسه را پنجاه اتاق احاطه كرده و در برابر آن‌ها ايواني گسترده است. نخستين در ورودي مدرسه به سوي خيابان ارگ بود و درب كنوني كه در خيابان ناصرخسرو است، بعدها ساخته شد.