در آیین های باستانی ایران برای هر جشن و یا مراسم مذهبی خوانی گسترده می شد که در آن علاوه بر آلات و اسباب نیایش مانند: آتشدان، ماهروی و برسم، فرآورده های فصل و خوراکی های گوناگونی نیز بر سر خوان (سفره) نهاده می شد. زیرا خوردن خوراک مذهبی یکی از رسم های دینی بود و میزد(Mayazd ) نامیده می شد.این خوان را بر صفه ای بلندتر از سطح زمین می چیدند. ترتیب قرار گرفتن اشیا روی خوان نظم ویژه ای داشت و نماد اعداد مقدس بود. همیشه کوشش می شد خوان نوروزی که مربوط به مقدس ترین روز سال است، هر چه بیش تر رنگین باشد.
به باور کهن ایرانیان، اهورامزدا، پس از بی هوش شدن اهریمن، دست به آفرینش مادی می زند. بدین سان، از زمان بی کران، زمان کران مند می آفریند تا هنگام مناسب آن را به جنبش درآورد. او در شش بار، نخستین نمونه های شش پدیده ی اصلی آفرینش، یعنی آسمان، آب، زمین، گیاه، جانور و انسان را می آفریند.
سالگرد آفرینش های شش گانه به جشن های «گاهن بار» یا «گهن بار»، معروف اند. این جشن ها عبارتند از :
1 . مدیوم رزگاه (آفرینش آسمان) که معنای آن «میانه بهار» است و مربوط به آفرینش آسمان می باشد که در ماه اردی بهشت قرار دارد.
2 . مدیوشم گاه (آفرینش آب)، به معنای «میانه ی تابستان» است و مربوط به آفرینش آب می باشد و در تیر ماه قرار دارد.
3 . پتیه شهیم گاه (آفرینش زمین) که معنای آن «گردآوری غله» و مربوط به آفرینش زمین در شهریور ماه است.
4. ایاسیریم گاه (آفرینش گیاهان) که معنای «بازگشت به خانه» و مربوط به آفرینش گیاهان است و در مهر ماه قرار دارد.
5. مدیاریم گاه (آفرینش جانوران) که معنای آن «میانه ی سال» و مربوط به آفرینش جانوری و در دی ماه است.
6. هم سپه مدیم گاه (آفرینش مردمان) که معنای آن «حرکت همه ی سپاه» و مربوط به آفرینش انسان در روز های پایانی سال است.
اهورامزدا : آسمان را روشن و بی کران می آفریند.
نمونه ی نخست آب : قطره ای است به پهنای همه ی آب ها.
نمونه ی نخست زمین : زمینی است گرد و هموار، بدون هرگونه پستی و بلندی.
نمونه ی نخست گیاه : یک شاخه است که در برگیرنده ی همه ی گیاهان است.
نمونه ی نخست چارپایان سودمند : گاو «ایوداد» یا «ایوک داده» است که در کناره ی راست رودخانه ی دایی تی نیک در ایران ویچ آفریده شد.
نمونه نخست انسان : گیو مرث یا زنده ی میرا بود. اهورامزدا، او را در کناره ی چپ رودخانه ی دایی تی نیک در ایران ویچ آفرید. آفریدگار، گیومرث را برای یاری به خود، آفرید.